Morbide interregnum / De Groene Amsterdammer


Column Buitenland
Morbide interregnum
door Jan van der Putten

Rond 1930 schreef Antonio Gramsci in zijn gevangeniscel een zin die een van zijn beroemdste citaten zou worden: ‘De crisis bestaat precies uit het feit dat het oude sterft en het nieuwe niet geboren kan worden; in dit interregnum doen zich de meest uiteenlopende morbide verschijnselen voor.’ Een profetische uitspraak, die weer volop actueel is. De naoorlogse westerse wereldorde steunt en kreunt, de nieuwe kan nog geen gestalte krijgen, en in dit limbo heeft de boosaardigheid vrij spel. De uiteenlopende morbide verschijnselen van nu – noem ze Trump, IS, rassenhaat, neonazisme, discriminatie, verhit nationalisme of politieke onderdrukking – hebben één ding gemeen: een fanatieke hang naar een geïdealiseerd verleden. De ziekteverschijnselen die de crisis van nu kenmerken zijn in een ver verleden opgedaan.

Politieke nostalgie is allesbehalve nieuw. De Bourbons had